Akdeniz bölgesi özellikleri


Akdeniz bölgesi özellikleri

Yer şekilleri

  • Bölgede 3. jeolojik Dönemde Alp-Himalaya Kıvrım Kuşağı üzerinde oluşmuş kıvrımı sıradağlar bulunmaktadır. Bu sıradağlar, Toros sıradağları olarak bilinmektedir. Kıyıya paralel uzanan bu dağların etkileri şunlardır:
  • Akdeniz ikliminin yayılış alanını daraltır. Kıyıda Akdeniz; iç kısımlarda karasal iklim görülür.
  • Soğuk kuzey rüzgarlarının kıyıyı etkilemesini engeller. Bu nedenle kış mevsiminde sıcaklıklar fazla düşmez.
  • Kıyıların fazla girintili – çıkıntılı olmasını engeller. Boyuna kıyı tipinin görülmesini sağlar.
  • Kıyılarda falezlerin oluşmasına neden olmuştur.
  • Kıta sahanlığının (Çukurova hariç) dar olmasına neden olmuştur.
  • Ulaşımın geçitlerden sağlanmasına neden olmuştur. (Türkiye’de geçit sayısının en fazla olduğu bölge Akdeniz’dir.)
  • Antalya Körfezi’nin batısındaki yüksek dağlar ve platolarda oluşan karstik alana Teke Yöresi denilmektedir. Yörede yer alan Akdağlar ve Bey Dağları kıyıya dik uzanmaktadır.
  • Antalya Bölümü’nün kuzeyinde karstik şekillerinin göl çanaklarının ve ovalarının fazla olduğu Göller Yöresi bulunmaktadır. Burası göllerin en fazla olduğu alandır. Hem tektonik hem de karstik göller bulunmaktadır.
  • Kalkerli arazinin geniş yer tuttuğu, Antalya Körfezi’nin doğusunda kalan alana Taşeli Platosu denir.

İklimi

  • Bölgenin kıyı kesimi ile dağlar arasında Akdeniz iklimi görülür. İklimin özellikleri şöyledir.
  • Yıllık sıcaklık ortalaması 18 derece civarındadır.
  • Yıllık yağış ortalama 600 – 1000 mm arasında değişir.
  • Yağış rejimi düzensizdir.
  • En fazla yağış, kış mevsiminde, cephe yağışları şeklinde düşer.
  • En az yağış, yaz mevsiminde görülür.
  • Yıllık sıcaklık ortalamasının en yüksek olduğu bölgedir.
  • Kış sıcaklıkları ortalamasının en yüksek olduğu bölgedir.
  • Donlu gün sayısının en az olduğu bölgedir.
  • Antalya Bölmü’nde; Göller Yöresi’nde hem Akdeniz ikliminin hem de içbatı Anadolu’da görülen karasal iklimin etkilerini görebiliriz.
  • En fazla yağış kışın düşer, ilkbahar yağışları kış yağışlarının miktarına yaklaşmaktadır.
  • Yaz kuraklığı kıyılara göre daha azdır.
  • Bölgede en fazla yağış alan yerler Teke, Taşeli kıyıları ve Nur dağlarıdır.

Bitki örtüsü

  • Akdeniz Bölgesi’nde sıcaklık isteyen ve dona karşı hassas olan maki ve kızılçam ormanları yaygındır.
  • Makileri oluşturan başlıca bitkiler; zeytin, kocayemiş, defne, mersin, keçiboynuzu, zakkum, sakız, erguvan ve sandaldır.
  • Kıyıdan 800 m’ye kadar maki görülürken, 800 – 2000 m arası ormanlar görülmektedir. Bu ormanlarda kızılçam, karaçam, sedir, göknar ve meşe yaygındır. 2000 m’den sonra ise çayırlar görülür.
  • Bölge, Türkiye ormanlarının % 22’sine sahiptir. Orman bakımından 2. sıradadır.
  • Bölgenin iç kesimlerinde özellikle Göller Yöresi’nde bozkılar görülmektedir.
  • Maki yükselti sınırının en fazla olduğu bölgedir. (Sebebi; enlem)

Nüfus ve yerleşme

  • Nüfus daha çok kıyıda verimli ovalarda toplanmıştır.
  • Nüfus kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe seyrekleşir.
  • Bölgenin yüz ölçümü büyük olmasına rağmen az nüfuslanmıştır. Nedenleri, yer şekillerinin engebeli olması ve karstik arazinin geniş yer kaplamasıdır.
  • Bölgedeki kentleşme oranı %59,7’dir. Bu oran Türkiye ortalamasının altındadır.
  • Bölge içerisinde kentleşme oranının yüksek olduğu iller; Adana, Mersin ve Hatay’dır.
  • Akdeniz Bölgesi’nin dağlık alanlarında kırsal yerleşmeler dağınık bir şekilde bulunur.
  • Kırsal kesimde konutlarda kullanılan yapı malzemesi taştır.
  • Bölge ekonomisinin gelişmesinden dolayı göç almaktadır. Türkiye’de en fazla mevsimlik göç alan bölgedir. Bunun nedenleri; tarım, turizm’dir.

Tarım ve hayvancılık

  • Bölge yüz ölçümünün % 18’i ekili – dikili arazidir.
  • Sıcaklık ortalamalarının yüksek olması tarım alanlarında yılda birden fazla ürün alınmasını sağlamıştır.
  • Sulama sistemleri özellikleri Çukurova’da yaygınlaştığı için önemli tarım ürünleri rahat yetiştirilebilmektedir.
  • Sebzeciliğin en fazla geliştiği bölgedir. Sebzeler en erken burada olgunlaşır. Bunun nedeni enlemdir.
  • Türkiye’deki sera alanlarının % 90’ı burada özellikle Adana, Antalya ve Mersin’de yer alır. Seracılığın gelişmesinde, kış sıcaklıklarının yüksek, güneşlenme süresinin uzun olması etkili olmuştur.
  • Bölge hayvancılığının koyun, keçi ve sığır önemli bir yer tutar.
  • Bölgede en fazla beslenen hayvan kıl keçisidir.
  • Türkiye’deki küçükbaş hayvanların

Mısır: Sulama sisteminin yaygınlaşmasıyla birlikte bölgede üretim artmıştır. toplam üretimin % 44’üne karşılar. Adana, Mersin, Osmaniye, Kahramanmaraş ve Antalya’da üretimi yaygındır. Bölge, mısır üretiminde 1. sıradadır.

Anason: İçki endüstrisinde kullanılan bu ürün Burdur ve Antalya’da üretilir. Üretimin % 60’ını karşılar. Bölge, Türkiye anason üretiminde 1. sıradadır.

Gül: Sanayi için üretilen güller ısparta ve Burdur’da yetiştirilmektedir. Türkiye üretiminin % 100’ünü karşılar.

Soya fasulyesi: Sulamayla birlikte Adana, Osmaniye ve Mersin’de yetiştirilir. Toplam üretimin % 84’ününü karşılar. Bölge, Türkiye soya fasulyesi üretiminde 1. sıradadır.

Yer fıstığı: Akdeniz iklimine uyum sağlayan yer fıstığı Osmaniye, Adana, Mersin, Kahramanmaraş ve Antalya’da üretilir. Türkiye üretiminin % 912ini karşılar. Bölge, üretimde 1. sıradadır.

Susam: Yağ üretiminde kullanılan susam Antalya, Mersin, Osmaniye, Adana’da yetiştirilir. Toplam üretimin  % 40’ını karşılar. Bölge, Türkiye susam üretiminde 1. sıradadır.

Turunçgil: Kış ılıklığı isteyen turunçgil Mersin, Osmaniye, Adana’da yetiştirilir. toplam üretimin % 88’ini karşılar.

Muz: Tropikal kuşağa ait olan bu bitki Anamur (Mersin) ve Antalya’da yetiştirilmektedir. Üretimin % 100’ünü karşılar. Bölge, Türkiye muz üretiminde 1. sıradadır.

Domates: Antalya, Mersin, Hatay, Adana, Kahramanmaraş, Isparta ve Burdur’da yaygındır. Üretimin % 31’ini karşılar. Bölge, Türkiye domates üretiminde 1. sıradadır.

Zeytin: Akdeniz ikliminin karakteristik ağacı olmasına karşın üretimi azdır. Bunun nedeni daha karlı ürünlerin üretiminin tercih edilmesidir.

Madenler ve enerji kaynakları

  • Bölge yer altı kaynakları bakımından pek zengin değildir.
  • Alüminyum sanayiiin ham maddesi olan boksit, akseki, Seydişehir, Saimbeyli, Islahiye ve Dörtyol’dan çıkarılır.
  • Çıkarılan boksit Türkiye’deki tek alüminyum tesisi olan Seydişehir’de işlenir.
  • Kimya endüstrisinde kullanılan kükürt, Isparta’nın Keçiborlu ilçesinden çıkarılır.

Bölgenin sanayi ve ticareti

  • Akdeniz Bölgesi, Türkiye’de tarıma dayalı sanayi kollarının geliştiği bir bölgedir.
  • Türkiye sanayiinin %7’sini karşılamaktadır.
  • Sanayi daha çok ,Adana Bölümü’nde gelişmiştir.
  • Mersin’e (Akkuyu) Türkiye’nin ilk nükleer santralinin kurulması için çalışmalar yapılmaktadır.

Turizm

  • Türkiye turizm gelirlerinin %13’ünü karşılar.
  • Türkiye’de ekonomik gelirleri içerisinde turizm payının en fazla olduğu bölüm Antalya Bölümüdür.
  • Bölgede daha çok Antalya Bölümünde gelişmiştir.

 


One Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir