Ege bölgesi özellikleri


Yer şekilleri

  • Bölgede 3. jeolojik dönemde Alp-Himalaya Kıvrım Kuşağı üzerinde oluşmuş hors-grabenler yaygındır.
  • Tortulanmış sert tabakaların kırılmasıyla oluşmuş dağlara horst denir. Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın ve Menteşe dağları birer hosttur.
  • Çöküntü alanlarına ise graben denir. Bu graben alanlarında Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes nehirleri bulunmaktadır.
  • Bölgenin kıyı kesimlerinde doğu – batı doğrultusunda kıyıya dik ve birbirine paralel uzanan dağlar bulunmaktadır.

Dağların kıyıya dik olarak uzanmasının sonuçları:

  • Kıyının nemli havası iç  kesimlere yaklaşık 150 km kadar sokulabilmiştir. Bu durum kıyı ile iç kesimler arasındaki iklimsel farkın azalmasını; Akdeniz ikliminin yayılış alanının genişlemesini sağlamıştır.
  • İç kesimlerle kıyı arasında ulaşımın daha rahat olmasına neden olmuştur. Yol yapım maliyetini azaltmıştır.
  • Kıta sahanlığının geniş olmasına neden olmuştur. Türkiye’de kıta sahanlığının en geniş olduğu kısımlar bu bölgedir.
  • Türkiye’nin en uzun kıyılarına sahip olmasına neden olmuştur.
  • Enine kıyı tipi görülmesine neden olmuştur.
  • Kıyıların çok girintili – çıkıntılı olmasına neden olmuştur. Bu ise koy ve körfez sayısının artmasına neden olmuştur.
  • Gerçek kıyı uzunluğu ile kuş uçuşu kıyı uzunluğu arasındaki farkın en fazla olduğu bölgesidir.
  • Hakim rüzgar yönünün doğu – batı doğrultulu olmasına neden olmuştur.
  • Bölgenin yükseltisi batıdan doğuya doğru artmaktadır. Bölge İç Batı Anadolu Bölmünde plato görünümü kazanır. Burası aynı zamanda Ege ile İç Anadolu arasında bir eşik durumundadır. Buraya içbatı Anadolu Eşiği de denilmektedir.
  • Türkiye’de kırıklı yapının en fazla olduğu bölge Ege Bölgesi’dir. Bu durum bölgede deprem riskini artırmıştır.
  • Türkiye’de delta ovasının en fazla olduğu bölgedir.
  • Kıyı ovalar, akarsuların getirdiği malzemenin birikmesiyle oluşmuş olan delta ovalardır. Ege Bölgesi’nde kıta sahanlığının geniş olması delta ovası oluşumunun kolay olmasını sağlamıştır.

Bölge akarsularının genel özellikleri:

  • Eğilimin az olmasından dolayı menderesler yaparak akarlar. Bu nedenle hidroelektirik potansiyelleri düşüktür.
  • Akarsu rejimleri düzensizdir.
  • Bölge akarsularında yatak eğiminin az olmasına rağmen akarsu rejimleri düzensiz olduğu için ulaşım yapılamaz.
  • Bölge göl bakımından fakirdir. Bölgede tektonik ve alüvyal set gölleri bulunmaktadır. Bölgenin önemli gölleri Marmara ve Çamiçi gölleridir.
  • Ege Bölgesinde bulunan yapay set göllerinden elektrik üretiminde az; tarım alanlarını sulama çokça faydalıdır.

İklim

Ege Bölgesi’nin Kıyı Ege Bölümü’nde Akdeniz iklimi görülmektedir. Dağların kıyıya dik uzanbmasından dolayı Akdeniz ikliminin yayılış alanı kıyıdan iç kısımlara doğru genişlemektedir.

Kıyı Ege Bölümünde görülen iklimin özellikleri:

  • Ortalama sıcaklık Akdeniz Bölgesine göre daha düşüktür.
  • Yaz mevsiminde sıcaklık ve buharlaşma Akdeniz kıyılarına göre daha düşüktür.
  • Ege Bölümündeki yağış miktarına baktığımızda kendi içinde farklı bir dağılış göstermektedir. İzmir’de 691 mm yağış görülürken Aydın’da 657 mm, Muğla’da 1196 mm yağış görülmektedir. Muğla’da yağışın fazla olmasında yükselti ve dağların kıyıya paralel uzanması etkili olmuştur.
  • Ege Bölümünde yağışların en fazla olduğu mevsim kıştır. En az yağış ise yazın düşer.
  • Kışın düşen yağışlar daha çok cephe yağışları şeklindedir.
  • Bölgenin İç Batı Anadolu Bölümünde yükseltinin etkisiyle karasal iklim görülür.
  • Bölümde görülen iklimin yağış rejimi düzensizdir.
  • Bölümde bitki örtüsü bozkırdır.
  • Ege Bölgesinde yağış miktarının en fazla olduğu yöre, yükseltisi fazla ve kıyıya paralel olmasına bağlı olarak Menteşe Yöresi’dir.

Bitki Örtüsü

  • Bölgenin Kıyı Ege Bölümü’nü bitki örtüsü makidir. İçbatı Anadolu’da ise bozkır bitki örtüsü görülür.
  • Kıyı Ege Bölmünde makiler, sıcaklığın azalmasına bağlı olarak en fazla 600 m’ye kadar görülür. 600 m’den sonra ise ormanlar görülür. Ormanlar 2300 m’ye kadar çıkmaktadır. 2300 m’den sonra ise ormanlar yerini dağ çayırlarına bırakır.
  • İçbatı Anadolu Bölmünde 1000 m’nin altında step görülür. Stepler 100 m’den sonra yerini ormanlara bırakır; 2400 m’ye kadar ormanlar devam eder. 2400 m’den sonra ise çayırlar görülür.
  • Ege Bölgesi’nde yhağış miktarının fazla olduğu Menteşe Yöresinde ormanlar geniş yer kaplar.

Nüfus ve Yerleşme

Nüfus daha çok çöküntü alanlardaki ovalarda ve kıyıda toplanmıştır.

Nedenleri

  • Verimli tarım alanlarının fazla olması,
  • Sulama imkanlarının fazla olması
  • Ulaşımın gelişmiş olması
  • Sanayinin gelişmiş olmasıdır

Menteşe yöresi kıyıda yer almasına rağmen seyrek nüfuslanmıştır.

Nedenleri

  • Yer şekillerinin engebeli olması
  • Tarım alanlarının az olması
  • Ulaşımın gelişmemesi
  • Sanayinin gelişmemesi
  • Orman örtüsünün sık olmasıdır
  • Bölgede aritmetik nüfus yoğunluğu; gerçek alana göre km kareye düşen kişi sayısı 109’dur
  • Yoğunluğun fazla olduğu iller; İzmir, Aydın, Manisa’dır
  • Yoğunluğun az olduğu iller; İzmir, Aydın, Manisa’dır.
  • Yoğunluğun az olduğu iller, Kütahya, Muğla, Afyonkarahisar, Uşak’tır.
  • Bölgede nüfusun yüzde 80’i Kıyı Ege Bölümünde yaşamaktadır.
  • Yerleşmeler yoğun olarak kıyı Ege’de ve çöküntü ovalarında bulunmaktadır.
  • Kırsal kesimlerde konutlarda kullanılan malzeme çeşitlidir.
  • İçbatı Anadolu’da iklimin etkisiyle konutlarda kerpiç kullanılmaktadır.
  • Kıyı Ege Bölümünde Menteşe Yöresinde taş malzemenin fazla olmasından dolayı konutlarda taş kullanılmaktadır.

Tarım ve Hayvancılık

  • Bölge yüz ölçümünün % 24’ü ekili – dikili alanlardan oluşmaktadır.
  • Çöküntü alanlarında akarsuların alüvyonları yığması sonucu çok verimli tarım alanları oluşturmuştur. Buralarda ve delta alanlarında ihracata yönelik ürünler yetiştirilmektedir.
  • Bölgede tarımda nadas yöntemi daha çok içbatı Anadolu’da uygulanmaktadır.
  • Bölgede tarımda makineleşme üst seviyelere çıkmıştır.
  • Ege Bölgesinde hayvanların otlatılmasına elverişli mera alanları pek fazla değildir.
  • Ege Bölümünde daha çok modern hayvancılık yapılırken İçbatı Anadolu Bölümünde geleneksel hayvancılık yapılmaktadır.
  • Türkiye’de küçükbaş hayvancılığın yüzde 11’i bu bölgede bulunmaktadır.
  • Türkiye’de arıcılığın geliştiği bölge Menteşe Yöresidir.

Zeytin: Kış ılıklığı isteyen zeytin; Aydın, İzmir, Muğla ve Manisa’da yaygın bir şekilde yetiştirilir. Türkiye üretiminin yüzde 59’unu karşılar. Bölge, Türkiye zeytin üretiminde 1. sıradadır. Zeytin ağacının karakteristik özelliğinden dolayı zeytin üretiminde yıllar arası dalgalanmalar görülür.

Üzüm: Türkiye’nin her tarafında yetişen bu ürünün yüzde 45’ini Ege Bölgesi karşılar. Özellikle Manisa, Denizli ve İzmir’de üretilir. Bölgedeki üzümler çok tatlı olduğu için şarap yapımına pek elverişli değildir. Bölge, Türkiye üzüm üretiminde 1. sıradadır.

Haşhaş: Uyuşturucu yapımı nedeniyle devlet kontrolünde olan bu ürün Afyonkarahisar, Denizli, Uşak’ta yetiştirilir ve üretimin yüzde 59’unu karşılar. Bölgeler içerisinde Türkiye tütün üretiminde 1. sıradadır.

İncir: Dünyanın en kaliteli incirleri Ege Bölgesinde Büyük Menderes vadisinde bulunan Aydın’da yetiştirilir. Ayrıca İzmir, Manisa, Muğla ve Denizli’de üretilir. Üretimin yüzde 78’ini karşılar. Bölgeler içerisinde Türkiye incir üretiminde 1. sıradadır.

Madenler ve Enerji Kaynakları

Ege Bölgesi yer altı kaynağı bakımından zengindir.

Demir: Ağır sanayinin ham maddesi olan demir; Edremit, Torbalı ve Ayazmant’tan çıkarılır. Çıkarılan demir, Ereğli ve Karabükteki Demir – Çelik Tesislerinde ve İzmir’de işlenmektedir.

Bor Minerali: Dünyanın en değerli madenlerinden olan bor minerali, Emet, Kırka’dan çıkartılır. Çıkarılan bor minerali Kırka’daki Boraks ve Borik Tesislerinde işlenmektedir.

Cıva: Sıvı olarak bulunan tek mineral cıvadır. Cıvanın önemli bir kısmı Ege Bölgesinde bulunur. Cıvanın çıkarıldığı yerler; Ödemiş, Karaburun, Çeşme, Eşme’dir. Çıkarılan cıva, Ödemiş ve Karaburun’da işlenmektedir.

Tuz: İzmir – Çamaltı Tuzlasında deniz suyunun buharlaştırılması ile elde edilir. Deniz tuzunun en fazla çıkarıldığı bölgedir.

Mermer: Türkiye’nin en kaliteli mermerleri bu bölgede bulunmaktadır. Afyonkarahisar, Denizli, Muğla ve İzmir’den çıkarılır.

Zımpara Taşı: İhraç edilen bu maden en fazla Ege Bölgesinde çıkarılır. Muğla, Aydın, Denizli, İzmir ve Manisa’dan çıkarılır. Çıkarılan zımpara taşı İzmir’de işlenir.

Linyit: Türkiye’deki linyit rezervinin yüzde 24’ü Ege Bölgesinde bulunmaktadır.

Sanayii ve Ticaret

  • Türkiye sanayiinin yüzde 15’ini karşılamaktadır. Sanayinin en fazla geliştiği ikinci bölgedir.
  • Bölge içerisinde sanayinin en fazla geliştiği bölüm Ege Bölümü’dür. Özellikle İzmir ve Denizli, Bölge’nin en önemli sanayi merkezleridir.
  • Ege Bölgesinde sanayide üretilen ürünlerin büyük bir kısmı İzmir Limanından yurt dışına gönderilmektedir.

Turizm

  • Turizm potansiyelinin fazla olduğu bu bölge Türkiye turizm gelirinin yüzde 25’ini karşılamaktadır.
  • Deniz Turizmi; Ayvalık, Urla, Ören, Bodrum, Çeşme, Marmaris, Kuşadası, Gökova ve Didim’dir.
  • Yat Turizmi; Marmaris, Bodrum, Kuşadası, Çeşme.
  • Göl Turizmi: Çamiçi, Marmara.
  • Sağlık Turizmi; Balçova, Pamukkale, dikili, Sandıklı, Gediz, Germencik, Karabayıt, Eynat.
  • Bölge kırıklı yapıya sahip olduğu için kaplıcalar bakımından oldukça zengindir.
  • Türkiye’de sağlık turizmi (kaplıca) gelirlerinin en fazla olduğu bölgedir.
  • Tarih Turizmi; Efes, Bergama, Sardes, Hierapolis.
  • Dilek Yarımadası Milli Parkı Türkiye’de bitki çeşitliliği en fazla olan milli park olup 12 binden fazla bitki çeşidi barındırmaktadır.

 


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir