Erozyon Nedir Nasıl Oluşur? Kısaca


Erozyon nedenleri ve sonuçları nelerdir? Erozyon dünyada en çok hangi ülkelerde görülür ve Türkiye’de en çok nerelerde görülür? Erozyon canlılara zarar verir mi, barajların ömrünü kısaltır mı ve çevre kirliliğine sebep olur mu? Kısaca erozyonun oluşumu ve önleme çalışmaları hakkında detaylı bilgi.

Erozyon toprağın üst kısmının başta akarsular olmak üzere, seller ve rüzgarlar gibi dış kuvvetler nedeniyle aşındırılarak taşınması ve sürüklenmesi olayıdır.

Doğal Erozyon Ne Demek?

Toprağın doğal nedenlerle yani dış kuvvetler tarafından aşındırılıp sürüklenmesine doğal erozyon denilmektedir. Genellikle insanlara ve çevreye zarar vermez. Bunun nedeni doğal erozyonun toprağın yalnızca en üst kısmında gerçekleşmesi ve aşınan toprak yerine alttan yeni toprağın oluşmasıdır. Yani toprak örtüsü yenilendiği için yerine kalır.

Fakat insanlar bitki örtüsünü tahrip ederek yada diğer davranışlarıyla doğal dengeyi bozar. Bu sebeple erozyon çok daha hızlanmaktadır. Hızlandığı için yenilenme şansı bulamaz ve gittikçe incelerek yok olmaktadır.

Özellikle ülkemizdeki toprakların minimum yarısı farklı derecelerde erozyona uğramıştır. Öyle ki Avrupa’dan tam on yedi kat Amerika’dan ise tam 6 kat daha fazla sayıda erozyon gerçekleşmektedir.

Türkiye’de Erozyonun Sebepleri

  1. Arazinin çok eğimli ve çok engebeli olması nedeniyle sağanak yağışlar toprağı kolaylıkla süpürür.
  2. Orman yangınları ve ormanın bilinçsizce kesilerek bitki örtüsünün tahrip edilmesi nedeniyle eğimli araziler çıplak kalır. Bunların yanı sıra meraların ve otlakların gereğinden fazla otlatılması dengeyi bozarak bitki örtüsünü tahrip eder. Bu  da erozyona yol açar.
  3. İklim nedeniyle Türkiye’nin iç kesimlerinde yağan sağanak yağmurlarla oluşan sellerden dolayı bitki örtüsünün nispeten daha zayıf olduğu arazilerdeki topraklar süpürülüyor. Ayrıca dere yataklarının ıslah edilmemesinden kaynaklı sel taşkınları erozyonu artırmaktadır.
  4. Toprağın aşınması üzerinde bulunduğu anakayanın hem kimyasal hem de fiziksel özelliklerine bağlıdır. Örneğin bitki örtüsünün olmadığı killi ve kumlu alanlar yüzeydeki sularla kolaylıkla aşındırılıp şekillenir.
  5. Arazilerin doğal dengesini bozmak erozyonunu artırır. Mesela arazinin eğim yönünde işlenmesi, ormanların yok edilip tarım alanı yapılması, çayır ve bozkır alanlarının aşırı otlatılması ve anız örtüsünün yakılarak yok edilmesi gibi etkenler doğal dengeyi bozar.
  6. Rüzgarlar ülkemizde genellikle erozyona yol açar. Örneğin Konya-Karapınar çevresinde var olan kuraklık ve bitki örtüsünün az olması rüzgarların burada erozyona neden olmasını sağlar.

Türkiye’nin Erozyon Sonucu Yaşadığı Sorunlar Nelerdir?

  • Toprağın en verimli kısmı üst tarafıdır. Erozyon bu kısmı götürür ve bu nedenle tarımsal verim azalır.
  • Erozyon sonucunda topraklar sürüklenerek denizlere ve barajlara dolar.
  • Erozyon toprağı aşındırıp taşıdığı için bu bölgelerde taşlık ve kayalık arazi ortaya çıkar ve bu da tarımsal açıdan verimsiz alanlar yaratır.
  • Eğer erozyon mevcut hızıyla devam ederse, Türkiye çöl haline gelebilir.

Erozyondan Nasıl Korunuruz?

  • Tarla yapmak amacıyla ormanları tahrip etmeye son vermeliyiz.
  • Bitki örtüsünü koruyup çıplak arazileri de ağaçlandırmalıyız.
  • Nöbetleşe ekim yapılarak nadas alanlarını mümkün olduğunca azaltmalıyız.
  • Otlak ve meranın aşırı otlatılmasına son vermeliyiz.
  • Göl ve baraj gibi su kaynaklarının suyu topladığı alanları ağaçlandırmak gerekir.
  • Ahır hayvancılığını geliştirerek mera hayvancılığına son vermeliyiz.
  • Araziyi sürerken eğime dik olacak şekilde sürmeliyiz. Eğim doğrultusuna sürmeye son vermeliyiz.
  • Eğimli arazileri gereğinden fazla işlemeye son vermeliyiz.
  • Rüzgarın çok olduğu arazilerde engeller yaparak rüzgar hızı kesilmelidir.
  • Eğimi çok olan alanları taraçalandırma yapmak gerekir.
  • Dere ve nehir gibi akarsu yataklarını ıslah etmeliyiz.
  • Anız örtüsünü yakmaya son vermeliyiz.
  • Halkı erozyonla mücadele konusunda bilgilendirmeli yani eğitmeliyiz.

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir