Coğrafya

Marmara bölgesi özellikleri

Yer şekilleri

  • Ortalama yükseltisi en az olan bölgemizdir. Bu nedenle Türkiye fiziki haritasında yeşil rengi en fazla kullanıldığı bölgedir.
  • Bölgede düzlükler geniş yer kaplamakla birlikte yüzey şekilleri çeşitlilik göstermektedir.

Bu durumun sonucu olarak

  • Tarım alanları geniş yer kaplamaktadır (Bölgenin %30’u ekili-dikili alandır).
  • Marmara, Asya ve Avrupa kıtalarında toprağı bulunan tek bölgemizdir.
  • Marmara, üç denize de kıyı olan tek bölgemizdir (Karadeniz-Marmara-Ege).
  • Bölgeden Kuzey Anadolu Fayı geçer
  • Marmara Denizinde akıntı etkileri fazla, akarsu alüvyal miktarları az olduğu için delta ovası oluşmamıştır.
  • Eğim az olduğu için akarsuların hidroelektirik potansiyelleri de düşüktür.
  • Yer şekilleri sade olduğu için ulaşımın en fazla geliştiği bölge olmuştur.
  • Bölgenin en yüksek dağı Güney Marmara Bölümü,’nde bulunan Uludağ’dır (2543m)’dir.

Marmara bölgesi akarsuları

Meriç, Ergene, Susurluk ve Sakarya’dır. Aşındırma güçleri az olan bu akarsuların kirlilik oranları sanayileşmeden dolayı fazladır.

Bölge akarsularının genel özellikleri

  • Akarsuların havzaları genel olarak küçüktür.
  • Akarsuların yatak eğimleri azdır. Bu nedenle; Akarsuların akış hızları yavaş, hidroelektrik potansiyelleri düşüktür.
  • Akarsuların debileri Ege Bölgesi akarsularından fazladır.
  • Meriç Irmağı, Türkiye-Yunanistan doğal sınırını oluşturur.

İklim

  • Bölge, Türkiye’de iklim çeşitliliğinin en fazla olduğu bölgemizdir.
  • Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerdeki sıcaklık ortalamaları Akdeniz kıyılarına göre daha düşüktür. (Enlem Etkisi)
  • Yıllık ortalama yağış miktarı 600-800 mm arasında değişmektedir. Bölgedeki yağışların büyük kısmı, Akdeniz iklimiin etkisiyle kış mevsiminde cephe yağışları şeklinde düşmektedir.
  • Güney Marmara zeytinciliğin yaygın olması, burada Akdeniz ikliminin etkili olduğunun en güzel kanıtıdır.
  • Bölgenin Karadeniz’e bakan kıyılarında Karadeniz iklimi görülmektedir. Her mevsim yüksek oranda yağış düşmektedir. Karadeniz kıyılarında bulunan yerlerin sıcaklıkları diğer yerlere göre daha düşük olup, yazlar daha serin, yağış miktarları daha fazladır.
  • Trakya’nın ve Güney Marmara Bölümü’nün iç kesimlerinde karasal iklimin etkisi görülmektedir. Buralarda kış mevsimi daha soğuk geçmektedir. Buralarda iklim, yarı kurak iç anadolu iklimini andıran bir özelliğe sahiptir.
  • Bölgede yağış ve orman alanının en fazla olduğu yer Yıldız Dağları çevresidir.
  • Marmara Bölgesinde kışların en sert geçtiği yer Ergene Bölümüdür.
  • Ergenede görülen karasal iklim, yükselti ortalaması daha az olduğu için, diğer karasallara göre daha ılımandır.
  • Yıllık sıcaklık ortalaması bölgede görülen diğer iklim alanlarından daha düşüktür. Edirne’nin yıllık sıcaklık ortalaması 13.4 derecedir. Bölgede donlu gün sayısının en fazla olduğu il Edirne’dir.
  • Karasal iklimin görüldüğü alanlarda yağış miktarı düşüktür.
  • Bölgenin genelinde yağış rejimi düzensizdir. En fazla yağış kış mevsiminde, en az yağış da yaz mevsiminde düşmektedir.
  • Marmara Bölgesi, Karadeniz, Ege ve Akdeniz Bölgeleri gibi deniz kıyısında olmasına rağmen yağış miktarları diğer bölgelere göre düşüktür. Bunun nedeni, kıyıdan itibaren yükselen bir dağ kütlesinin bulunması ve yükselti ortalamasının düşük olmasıdır.

Bitki örtüsü

  • Bölgedeki ikim özelliklerinin farklı olması, doğal bitki örtüsünün çeşitlenmesine neden olmuştur.
  • Akdeniz ikliminin olduğu alanlarda maki, Karadeniz ikliminin etkili olduğu alanlarda orman, karasal iklimin etkili olduğu alanlarda ise bozkır (step) görülmektedir.
  • Akdeniz Bölgesinde makiler 800 m’ye kadar çıkabilirken Marmara’da 500 m’ye kadar çıkmaktadır. Bunun nedeni; enlemden dolayı sıcaklık ortalamalarının azalmasıdır.
  • Bölgenin Karadeniz’e bakan kesimlerinde, özellikle Yıldız Dağlarının kuzey kesimlerinde orman örtüsüne rastlanır. Yıldız Dağlarının Karadeniz’e bakan yamaçlarında 300 m’den sonra gür bir orman formasyonu bulunmaktadır.
  • Marmara Bölgesi, Türkiye’deki orman varlığının %13’üne sahiptir.
  • Ergene Havzası’nda ve Güney Marmara’nın iç kesimlerinde karasal iklim hakim olduğu bu alanlarda bozkır görülür.
  • Ergene’de antropojen bozkırlar yaygındır.

Nüfus ve yerleşme

  • Marmara Bölgesi, nüfus miktarı ve nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgedir.
  • Türkiye’de kentsel nüfus oranın en yüksek olduğu bölge Marmara Bölgesi’dir. Türkiye’de kırsal nüfus oranının en fazla olduğu bölge Marmara Bölgesi’dir.

Bölgede nüfus yoğunluğunun dağılışı incelendiğinde:

  • Yoğunluğun fazla olduğu iller, İstanbul, İzmit, Bursa, Yalova ve Sakarya’dır.
  • Yoğunluğun az olduğu iller; Bilecek, Çanakkale, Kırklarelidir.
  • Yıldız Dağları, Gelibolu ve Biga yarımadaları ve Samanlı Dağlarının bulunduğu alanalar yoğunluğun çok az olduğu yerlerdir. Bunun nedeni, engebenin fazla olmasıdır.
  • İstanbul, Türkiye’de aritmetik nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu ildir.
  • Bölgede tarımda çalışan nüfusun az olması tarımsal yoğunluğun az olmasına neden olmuştur.
  • Türkiye’de okuryazar oranının en fazla olduğu bölgedir.
  • Türkiye’de nüfus artış hızının en fazla olduğu bölgedir.
  • Türkiye’de en fazla göç alan bölgedir. Özellikle sanayinin çok geliştiği İstanbul, İzmit, Sakarya ve Bursa yoğun şekilde göç almaktadır.
  • Ekonominin ve teknolojinin gelişmiş olması, yer şekillerinin sade olması bölge toplu yerleşmenin görülmesine neden olmuştur.
  • Yerleşmeler yoğun olarak Marmara Denizi’nin kuzey kıyısında Tekirdağ – Adapazarı arası ve Bursa çevresinde bulunmaktadır. Yerleşmeler birbirlerine bağlanmış durumdadır.
  • Yerleşmeler, tarım topraklarının fazla ve ulaşımın gelişmiş olduğu alanlarda gelişme göstermiştir.

Tarım ve hayvancılık

  • Türkiye’de bölge yüz ölçümlerinde göre ekili-dikili alanların oranın en fazla olduğu bölge Marmara Bölgesi’dir.
  • Bölgenin yüz ölçümünün % 30’unu ekili-dikili alanlardan oluşmaktadır.
  • Bölgede tarım alanlarının en fazla olduğu yerler Güney Marmara ve Ergene Havzası’dır. Tarım alanlarının en az olduğu yerler ise Yıldız Dağları Bölümü ve Çatalca – Kocaeli’dir.
  • Bölgede uygulanan tarım yöntemi daha çok intansif yöntemdir. Bu nedenle tarımda makineleşme üst düzeydedir.
  • Bölgede nadas alanları karasal iklimin hakim olduğu Güney Marmara Böllümünün iç kısımlarında bulunmaktadır.
  • Bölgede nüfus miktarı fazla olduğu için üretilen tarım ürünleri bölgeye yetmemektedir. Bu nedenle diğer bölgelerden tarım ürünleri satın almaktadır.

Bölgede yetiştirilen tarım ürünleri ve oranları:

Ayçiçeği: Bölgede, özellikle Ergene Havzası’nda yaygın bir şekilde yetiştirilmektedir. Tekirdağ, Edirne ve Kırıklareli önemli üretim alanlarıdır. Türkiye üretiminin % 74’ünü karşılar. Bölgeler içerisinde Türkiye ayçiçeği üretiminde 1. sıradadır.

Pirinç: Daha çok sulak ve bataklık alanlarda yetişen pirinç, Edirne ve Balıkesir’de yetiştirilmektedir. Bölge, Türkiye üretiminin % 60’ını karşılar, Bölgeler içerisinde Türkiye pirinç üretiminde 1. sıradadır.

Mısır: Sulamanın yaygın olduğu alanlarda yetiştirilmektedir. Özellikle Çatalca – Kocaeli’de ve Sakarya’da yetiştirilir. Bölge, Türkiye üretimin% 21’ini karşılar.

Keten: Serin ve nemli ortamlarda yetişen bitki Türkiye’de sadece Kocaeli’de yetiştirilmektedir. Bölge, Türkiye keten üretimin % 100’ünü karşılar.

Zeytin: Özellikle Güney Marmara kıyılarında Balıkesir, Çanakkale ve Bursa’da yetiştirilir. Bölge, Türkiye üreimin % 23’ünü karşılar. Bölgeden elde edilen zeytinler daha çok sofralık zeytin olarak kullanılır.

Fındık: Özellikle Sakarya’da Kocaeli ve Karasu’da fındık yetiştiriciliği yapılır. Türkiye’nin fındık üretiminin % 20’si bu bölgeden karşılanır.

Şeftali: Ilıman iklimi sever. Özellikle Bursa ve Çanakkale’de yetiştirilmektedir. Bölge, Türkiye şeftali üretiminin % 44’ünü karşılar ve Türkiye üretiminde 1. sırada yer alır.

Buğday: Ergene Havzasında Tekirdağ ve Edirne’de, Güney Marmara’da ise Balıkesir, Bursa ve Çanakkale’de yetiştirilir. Üretimin % 15’ini karşılar, Türkiye buğday üretiminde 2. sıradadır.

  • Marmara bölgesi ayçiçeği, pirinç, keten, şeftali üretiminde Türkiye’de birinci sırada yer alır.
  • Bölgede mera alanları geniş olmamasına rağmen ekonominin çok gelişmiş olması bölgede modern hayvancılığın gelişmesine neden olmuştur.
  • Büyük kentlerin çevresinde insanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla besi çiftlikleri kurulmuştur.
  • Türkiye’de küçükbaş hayvan varlığının % 8’i Marmara Bölgesinde bulunmaktadır.
  • Trakya ve Güney Marmara’da kıvırcık, Güney Marmara Bölgesinde koyunları beslenmektedir.
  • Kıl keçisinin % 9’u bu bölgede bulunmaktadır.
  • Kıl keçisi Çanakkale ve Balıkesir’in engebeli yerlerinde beslenmektedir.
  • Büyükbaş hayvan varlığının % 11′, bölgede bulunur. Burada büyükbaş hayvancılık şeker pancarı üretim alanlarına yakın yerlerde ve büyük kentlerin çevresinde besi hayvancılığı şeklinde yapılmaktadır.
  • Nüfus miktarının fazla olduğundan nüfusun ihtiyacını giderebilmek için kümes hayvancılığı da gelişmiştir.
  • Güney Marmara’da Balıkesir ve Bursa çevresinde bitki örtüsünün ve çiçeklerin çeşitlilik göstermesi buralarda arıcılığın gelişmesine neden olmuştur. Türkiye’deki bal üretimin %8’ini karşılamaktadır.
  • Boğazlar balıkların göç yolları üzerinde bulunduğu için buralarda balıkçılık gelişmiştir.
  • Marmara Bölgesi’nde hayvan sayısı az olmasına rağmen Doğu Anadolu’ya göre besi – ahır hayvancılığı yapıldığı için hayvansal üretim fazladır.

Madenler ve enerji kaynakları

  • Bölge, yer altı kaynakları açısından zengin değildir. Bölgenin yer altı kaynaklarını; bor minerali, volfram, mermer, linyit ve doğal gaz oluşturur.
  • Bölgede akarsuların yatak eğimleri az olduğu için enerji potansiyelleri çok düşüktür. Türkiye’de akarsuların hidroelektrik potansiyellerinin en düşük olduğu bölgedir.
  • Türkiye’de enerji tüketiminin en fazla olduğu bölge, endüstrinin gelişmesine bağlı olarak Marmara Bölgesi’dir.

Bor mineralleri

  • Türkiye’deki bor minerallerinin büyük bir kısmı Marmara Bölgesinden çıkarılır.
  • Çıkarıldığı yerler Bigadiç, Susurluk ve Bursa’dır.
  • Çıkarılan bor minerali Bandırma’daki boraks ve asitborik fabrikasında işlenmektedir.

Volfram

  • Isıya karşı dayanaklı olan bu maden Uludağ ve Bilecik’ten çıkarılır.
  • Çıkarılan volfram Uludağ’daki tesislerde işlenmektedir.

Mermer

  • Yüksek sıcaklık ve basınç etkisinde oluşmuş bir kayaçtır.
  • Daha çok inşaat sektöründe kullanılan bu kayaç Bilecik, Balıkesir, Bursa, Sakarya ve Marmara Adasında çıkarılır.

Linyit

  • Ekonomik değeri düşük olan linyitleri bölgede Çan, Malkara, Saray, Çatalca, Şile ve Uzunköprü’de çıkarılır.

Doğal gaz

  • Bir enerji kaynağı olan doğal gazın büyük bir kısmı Marmara Bölgesinden çıkarılmaktadır.
  • Doğal gazın çıkarıldığı yerler Hamitabat, Hayrabolu, Tekirdağ, Kuzey Marmara, Silivri, Karacaoğlan.
  • Çıkarılan doğal gaz Hamitabat, Ambarlı ve Ova Akça’da enerjiye çevrilmektedir.
  • Bölge’de akarsuların yatak eğimleri az olduğu için enerji potansiyelleri çok düşüktür. Türkiye’de akarsuların hidroelektrik potansiyellerin en düşük olduğu bölge Marmara’dır.

Turizm

  • Türkiye’de turizm potansiyellerinin fazla olduğu bölgelerden biridir. Özellikle yıl boyunca çok çeşitli turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde turzim gelirinin en fazla olduğu bölgedir. Türkiye turizm gelirinin % 48’ini karşılamaktadır.
  • Bölgede gerçekleştirilen turizm faaliyetlerinin çeşitleri şunlardır:
  • Kış Turizmi (uludağ)
  • Deniz Turizmi (Güney Marmara kıyıları)
  • Göl Turizmi (Manyas, Dalyan, Sapanca)
  • Kültür Turizmi
  • Kongre Turizmi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir