Teleskop nedir? ne işe yarar?


İnsanların gökyüzündeki merakları asırlar öncesine dayanır. İnsanlar gökyüzünü inceledikten sonra gördükleri cisimleri taşlara veya mağara duvarlarına çizmişlerdir.

17. yüzyıla kadar gökyüzündeki gözlem sadece çıplak gözle gerçekleşmekteydi. Galileo’nun yaptığı teleskop ile gök cisimlerinin hareketini ve yapısını inceleyen gök bilimciler, uzay ile ilgili daha fazla bilgi sahibi oldular. Teleskopların yapısı ve çalışma prensibi hakkındaki tahminleriniz nelerdir? Tahminlerinizi sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız.

İnsanlar neden 80 metre uzaklıktaki yazıyı okuyamaz? Cevabı aslında çok basittir. Yazının gözümüze düşen boyutu çok ufak kaldığı için okunamaz. Eğer çok daha büyük gözümüz olsaydı, o zaman odaklanıp yazıyı belki okuyabilirdik. Teleskobun çalışma mantığı da budur. Objektif merceğin odaklandığı yerden gelen ışık kırılmaya uğrar ve aynalarda yansıtılarak bir noktaya toplanır ve çok daha büyük gözükmesi sağlanır.

Teleskop çeşitleri

Teleskoplar aynalı, mercekli ve radyo teleskopları olmak üzere üç çeşittir.

Aynalı teleskoplar

  • Optik teleskoplardır.
  • Işığı toplayan aynalar kullanılır.
  • Hubble (Habıl) uzay teleskopu aynalı teleskoptur.

Mercekli teleskoplar

  • Optik teleskoplardır.
  • Işığı kıran mercekler kullanılır.

Radyo teleskopları

  • Uzaydan gelen radyo dalgalarını toplayıp elektrik sinyaline dönüştürür. Bu sinyaller ile görüntü elde edilir.

Teleskobun icadı ile birlikte gök cisimleri incelenmiş, gezegenler hakkında bilgi sahibi olmuşuzdur. Aynı zamanda astronomi biliminin gelişimi sağlanmıştır. Eğer teleskop icat edilmemiş olsaydı, dünyamız dışında kalan diğer gezegenlerden haberdar olmazdık, gökyüzünün işleyişi hakkında bilgi sahibi olamazdık. Teleskobun olmadığı bir dünyada bilim hep eksik kalırdı.

Astronomların, gökyüzü ile ilgili araştırma çalışmalarını yürüttükleri yerlere rasathane (gözlemevi) denir. Gözlemevleri, içinde bir ve daha fazla teleskobun, atölyelerin ve çalışma odalarının bulunduğu büyük binalardan oluşur.

Optik gözlemevlerinde teleskop, radyo gözlemevlerinde ise uzaydaki radyo sinyallerini toplayan büyük çanaklar bulunur. Peki, bu gözlemevleri nasıl yerde bulunur?

Gözlemevleri neredeler?

Optik gözlemevleri şehir ışıklarından uzakta, yüksek, az bulutlu ve havanın açık olduğu yerlerde kurulmalıdır. Teleskop kullanıldığı için ışık kirliliği olmadığı yerler tercih edilir. Ülkemizde en gelişmiş optik gözlemevi Antalya’da Toros Dağları’nda kurulmuş. Teleskop 360 derece dönebilen, tepesinde açılır bir kapağın olduğu büyük bir kubbe altında yerleştirilir.

Radyo gözlemevlerinin kurulması için bir bina gerekmektedir. Radyo dalgalarının bulutlarla gelmesinden dolayı, gözlemeviin kurulacağı yerler çok önemli değildir. Galaksiler, yıldızlar ve kara delik gibi nesnelerden gelen sinyaller ölçülebildiğinden evreniln daha iyi anlaşılması sağlanmaktadır. Arecibo Gözlemevi 300 metre çapıyla dünyadaki en büyük radyo teleskobudur.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir